Szwedzka czewień, czerwień Falunu - jedna z najstarszych farb świata?

Dzięki niej budownictwo drewniane w Szwecji ma swój charakterystyczny, przyjemny dla oka kolor. Poza tym mimo surowego klimatu, drewniane budynki przez wiele lat trwają w doskonałej kondycji.

Jakieś 350 lat temu w kopalni miedzi w Falun w środkowej Szwecji odkryto obok rud również inny surowiec- naturalny środek do zewnętrznego malowania drewna. Specjalny skład tej ziemi z wysoką zawartością kwasu krzemowego, użyty do produkcji farby sprawia, że drewno – nawet w surowym skandynawskim klimacie, jest dobrze chronione.

Farba, zwana dziś Falu Rodfarg (Falu Rod) przez lata udowodniła swoją jakość, a raczej skuteczność. Ma konsystencję mazi i czasem zwana jest farbą szlamową. Co ciekawe zmienia odcień w zależności od pogody - przy suchej jest jaskrawo czerwona, w dni mokre ciemnieje - w Szwecji mówi się, że ta farba "żyje". Jest trwała - 5 lat na ścianach dla strony zawietrznej, oraz 10 lat dla strony nie narażonej na bezpośrednie działanie czynników atmosferycznych. Falu Rodfarg nie łuszczy się (ważne - od razu pomyślałem o  farbach olejnych po kilku latach płatami łuszczących się z desek) - czyli renowacja polega na położeniu kolejnej warstwy.

W swoim składzie szwedzka farba zawiera 66% wody, 18% pigment (żelazo, kwas krzemowy, aluminium, wapno, magnez oraz śladowe ilości siarki, cynki i ołowiu), 8% oleju lnianego, 5% mąkę pszennę i mąką żytnią, 2% melanteryt.

Najlepsze efekty uzyskuje się stosując Czerwień Falunu na zewnątrz, na surowym drewnie. Co ciekawe - drewno heblowane należy poddać procesowi wietrzenia aby otworzyły się pory drewna. Stare powłoki farby  należy po prostu pokryć kolejną warstwą farby. Jeżeli drewno było malowane wcześniej - farbami olejnymi, pokostem, lakierami - należy to całkowicie usunąć.

Surowe drewno pokrywa się dwukrotnie farbą. Pierwsza warstwa powinna być rozcieńczona wodą (+20%). Po kilku godzinach powłoka jest sucha i następnego dnia nakłada się kolejną. W Szwecji robi się inaczej - pierwsza nierozcieńczona warstwa i kolejna dopiero po roku.

Ponieważ farba nie jest całkowicie odporna na tarcie, nie może być używana do malowania zabawek, podłóg, drzwi i okien - za to do ścian, szczególnie na zewnątrz - jest naprawdę dobra. Szwedzka czerwień jest dokupienia w Polsce - nie mylić ze stosowaną czasem przez producentów nazwą odcienia - farba taka oprócz koloru nie ma nic wspólnego z oryginalnym szwedzkim produktem.